حسن حسين زاده شانه چى

274

اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)

اصحاب امام رضا عليه السّلام نيز به نام برخى از مردمان رى برمىخوريم . « 1 » روايتى نيز حاكى از ارتباط شيعيان اين شهر با امام نهم عليه السّلام است كه در آن حرّ بن عثمان همدانى خبر مىدهد كه گروهى از شيعيان رى به نزد امام جواد عليه السّلام رفته بودند . « 2 » ارتباط نزديك شيعيان رى با ائمه ، تأثير مستقيم و نقش بسزايى در بارورى حوزهء علمى اين شهر داشت ، به‌ويژه كه اين ارتباط در عصر غيبت همچنان حفظ شده و ادامه يافت . علماى شهر در تماس مستقيم با نواب خاص بودند و وكيلان امام عليه السّلام فعاليت چشمگيرى داشتند . از ميان وكلاى امام در شهر رى ، محمد بن جعفر اسدى ( م 312 ق ) از ديگران مشهورتر ، و مورد وثوق و موصوف به عدالت بود كه با ناحيهء مقدسه از طريق مكاتبه ، ارتباط داشت و در مكاتبات خود از مسائل فقهى و علمى پيش‌آمده سؤال مىكرد و جواب آن‌ها را دريافت مىنمود . شيخ صدوق پاسخ يكى از نامه‌هاى او را كه توقيعى از طرف امام عليه السّلام است و از طريق محمد بن عثمان عمرى به دست او رسيده و در آن جواب پاره‌اى مسائل فقهى او بيان شده بود ، نقل كرده است . « 3 » اسدى از محدثان بزرگ رى بود كه در زمرهء مشايخ روايت شيخ طوسى قرار داشت و شيخ كتابى را از او نام مىبرد . « 4 » هم‌چنين محمد بن حسّان رازى ، از محدثان بزرگ رى در اين عصر به شمار مىرود كه كتابى به نام ثواب القرآن نوشته بود و از سعد بن عبد الله و محمد بن عطار ، راويان قمى روايت مىكرد . « 5 » اما چهرهء شاخص محدثان رى در عصر غيبت ، محمد بن يعقوب كلينى ، صاحب كتاب

--> ( 1 ) . ر ك : مسند امام رضا عليه السّلام ، ج 2 ، ص 515 و 525 و 573 . ( 2 ) . ر ك : مسند امام هادى عليه السّلام ، ص 128 . ( 3 ) . طبرسى ، الاحتجاج ، ج 2 ، ص 298 و صدوق ، كمال الدين ، ص 520 . ( 4 ) . طوسى ، الفهرست ، ص 435 . ( 5 ) . همان ، ص 414 .